OSMANLI’DA MAHALLE
İNSANLAR, MEKÂNLAR VE GÜNDELİK HAYAT

İnsanların birbirine olan ihtiyacı yer, zaman, mekân koşulları, gelenek ve görenekler, dini inanışlar, her türlü kültürel birikim dâhilinde farklılaşarak da olsa bazı teşekküllere neden olmuştur. Ferdi kuşatan aile, aileyi kuşatan komşular, akrabalar ve cemiyet gibi. Kimi zaman bilinçli, kimi zaman da kendiliğinden vuku bulan birlikteliklerin mekân üzerindeki tesirlerinden birisi de ‘mahalle’nin ortaya çıkışıdır.

Bursa’da Zaman

Bursa, Uludağ’ın koynunda uyur her gece. Sağanak yağmurlar emzirir kuruyan toprağını. Masum gözbebeklerinin pırıltısında uyanır her sabah… Bir simitçinin mahmur sesiyle sokaklar gerinir, uyanır derin uykusundan. Kıtlama içilen demli bir çayın huzuru hiçbir şeye değişilmez sabahın kör saatlerinde. Çayla simidin dostluğu sofraların ağır misafiri İskenderi bile kıskandırır. Uludağ doğan güneşe selam durur kristal bakışlarıyla. Zirvedeki bulut göz kırpar asırlık çeşmelerin gümüş işlemeli kurnalarına. Yamaçlara sıkıca tutunan sisler örter tüllerin ardında saklanan emsalsiz güzelliği. Şehrengizler hasedinden dört parçaya bölünür kelimelerin billur fanusunda. Vaktin tenhasında uyur geçmişe dair düşler ve sükûtu öğüten gülüşler… Tepeler çiçeklerle bezenir mor şafakların uykuya daldığı demlerde.

Medeniyet, Edebiyat ve Kültür Bağlamında
Şehirlerin Dili  

İÇİNDEKİLER

Mustafa Şahin/Şehirlerin Ruhu 5
Hasan Aycın/Çizgi 15

I. Bölüm: Şehİr Kurma DüŞüncesİ (1-187)

Bu topraklarda bir Sinan yaşadı ki, başka hiç kimsenin hayatı, o kıvama ulaşamadı. Ne gıpta etmeye gücümüz yeter, ne kıskanmak haddimizdir. Sadece hayran hayran eserlerine bakmak düşer payımıza. Bakarız, işimiz ne!

Bir otel odasındaki ahşap direğe, çakıyla ismini kazıyıp… Bir otobüs koltuğuna kalp çizip… Bir ağaç gövdesine harfler yazıp, bu şekilde dünyada iz bıraktığını zannedenlerin hepsini toplasak, Mimar Sinan’ın kesip attığı tırnak kadar etmezler. Maksat iz bırakmaksa, sümüklü böcek de geçtiği yerlerde iz bırakıyor diye yazmıştım on yıl kadar önce yine burada. İzdeki kalitedir önemli olan.

Kendini merkeze koyarak dünya coğrafyasını tanımlayan Batı’nın ideolojik adlandırmasıyla “Ortadoğu” denilen ve İran, Mısır Türkiye üçgeni içinde kalan Lübnan, 1943′te bağımsızlığını elde ettikten sonra 1980′li yıllara kadar yaşadığı iç savaşın yarattığı bunalımlarla “Ortadoğu” siyasi tarihine konu olmuştur.

Hüzün Şiiri

Çöl çöl olmuş kalbimiz bir hal olmuş bize
Şam nerede bu akşam bir hal olmuş bize

Yağmalanmış kalbimin ülkesi Kudüs
Filistin ve Endülüs bir hal olmuş bize

Buhara nerede ey baharı unutmuş kalbim
Şam nerede bu akşam bir hal olmuş bize

Sürülmüş sahipleri canım İstanbul’un
Tükenmiş gurbetlerde bir hal olmuş bize

Acı

Seni de vururlar bir gün ey acı
Uçuşup durduğun kanatlarından
Sazın sözün türkülerin tükenir
Ellerin koynunda kalakalırsın

Şakaklarına kar yağıyor bilesin ey acı
Gül açan yüzlerimizde
Göğeriyor rengin senin de

Biz seni
Tâ eskiden tanırız hani
Göğüslerimize taş olur inerden
Avuçlarımızda hira dağıydın

Al atların tan yerine ayarlanmış yelelerinde
Akdeniz rüzgarlarına karışan sendin

Venedik Film Festivali’nden de ödülle dönen Bombalar Altında…

2006 Lübnan bombardımanı sırasında bir annenin oğlunu ararken yaşadığı çaresizlik ve aynı zamanda saldırılar yüzünden enkaz haline gelmiş şehirden yürek burkan insan manzaraları…

Konusu:

Zeina Dubai’de yaşamaktadır. Kocasıyla boşanmanın eşiğindeyken oğlu Karim’i, evdeki gerilim ve kavgalardan uzak tutmak adına güney Lübnan’da küçük bir köy olan Kherbet Selem’de yaşayan kız kardeşinin yanına yollar. Birkaç gün sonra, Lübnan’da savaş patlak verir. Büyük bir kaygı duyan Zeina, ambargo dolayısıyla Beyrut limanına ulaşamadığı için Türkiye üzerinden Lübnan’a geçiş yapar. Burada, ülkeyi terk etmeyi düşünen bir Hristiyan ve Zeina’yı güneye götürmeyi kabul eden tek taksi şoförü olan Tony ile tanışır. Paylaştıkları endişenin ağırlığına rağmen, Tony ve Zeina birbirlerine aşık olurlar; aşkları, etraflarında kol gezen ölüme verilmiş bir cevap gibidir.  

Ortadoğu’daki çıkmaza tarafsız olarak parmak basan, tanıklık eden bir film…

Üç kadın… Vergilerin ve gümrüğün var olmadığı bir Serbest Bölge… Ve bir Ortadoğu gerçeği…

“Biliyor musun Hanna, İsrail’de tek kesin olan şey, savaş ve İntifada’dır.”

”İnsanlık tarihinin çok müstesna bir ürünüdür İslam şehri. Bu şehri iki özelliğiyle algılamak mümkün. Biri, hakim iradenin görünür olmaması, ikincisi de kendiliğinden oluşmuş bir güzellik olması. Bir birlik içinde görünür olan iki ifadenin bir toplumu, bir şehri yönetirken iki temel varlık realitesini gözden uzak tutmamak üzere girişilmiş teşebbüsler sonucunda vücuda gelmiş olmasıdır”