İstanbul-İsfahan

Şehir güzeli Kudüs’ün Osmanlı dönemi fotoğrafları Kerim Balcı’nın zengin metinleriyle bir araya gelince ortaya şimdiye kadar yapılmış en kapsamlı ve özenli Kudüs kitabı çıktı: … İnsan ve mimari, kitabın ana teması.

İBN HALDUN SOSYOLOJİSİNDE KENT ve KENTLEŞME

1. GİRİŞ

Ondokuzuncu yüzyılda Avrupa ve Kuzey Amerika kıtalarında sanayi toplumlarının ortaya çıkması, yepyeni bir üretim tarzı ve buna bağlı olarak yeni bir toplumsal yapı ve ilişkiler doğurmuştur. Bu nedenle söz konusu yüzyılın hemen hemen tüm klasik sosyal bilimcileri ve hatta onlardan sonra gelen kuşak, bu köklü transformasyonu anlamaya ve betimlemeye çalıştılar. Tönnies’in cemaat-toplum ikilemi, Marks’ın feodalizm-kapitalizm ayrımı, Weber’in mekanik dayanışma-organik dayanışma modelleri ve buna benzer diğer tüm düalist ayrımlar, geleneksel toplum ile modern toplum arasındaki farklılıkları kavramsallaştırmaya dönük çabalardır.

Osmanlı şehirleri diğer İslam kültürlerinin Kuzey Afrika, İran, Hindistan gibi büyük kültür çağlarının şehir anenelerinden farklılaşan, özellikleri ile İslam kültürleri ve insanlık tarihinin çok özel bir tecrübesi ve şehir sorununun çözümü için önemli bir yaklaşımlar bütünlüğüdür.

Turgut Cansever, Şehir ve Mimari, Ağaç Yayınları, İstanbul 1993

5 isim, 5 farklı üslup, 5 ayrı duyarlılık, 5 vakit namazı…
İstanbul bu kez namaz kılınan mekanlarıyla ve o mekanların manevi açılımlarıyla konuşuyor.
Ümit Meriç, Sadettin Ökten, Leyla İpekçi, Senai Demirci ve Hüseyin Hatemi kalemlerini bu maneviyat doğrultusunda secde ettiriyor. Tarihin arka fonda aktığı yazılarda 5 farklı üslup, 5 ayrı duyarlılık, edebiyatın hassas duyguları, incelikleri kullanılarak dünyayı tavaf eden ve Asya ile Avrupa’yı İstanbul’da “bir”leştiren ezanları anlatıyor.
Sabah namazını Ümit Meriç, öğleni, Sadettin Ökten, ikini namazını Leyla İpekçi akşamı Senai Demirci ve yatsı namazını Hüseyin Hatemi anlatıyor…

---

yolcu dergisi-arka kapak

Kemaliye (Eğin)’de Tarihi Medresenin avlusunda bulunan çeşme.

“Çeşmeler, İstanbul sokaklarının örgüsü içine, bayramlık elbiselerdeki pırlanta gibi serpilmişlerdir. Ve insan, şehirde dolaştığı zaman gözleri bu küçük veya nispeten büyücek yapılara daima taze bir hazla dalar, gider. Küçük olsunlar, büyük olsunlar, hepsinin de seve seve meydana getirildikleri göze çarpar.”

Mimar W. Schütte

OSMANLI’DA MAHALLE
İNSANLAR, MEKÂNLAR VE GÜNDELİK HAYAT

İnsanların birbirine olan ihtiyacı yer, zaman, mekân koşulları, gelenek ve görenekler, dini inanışlar, her türlü kültürel birikim dâhilinde farklılaşarak da olsa bazı teşekküllere neden olmuştur. Ferdi kuşatan aile, aileyi kuşatan komşular, akrabalar ve cemiyet gibi. Kimi zaman bilinçli, kimi zaman da kendiliğinden vuku bulan birlikteliklerin mekân üzerindeki tesirlerinden birisi de ‘mahalle’nin ortaya çıkışıdır.

Bursa’da Zaman

Bursa, Uludağ’ın koynunda uyur her gece. Sağanak yağmurlar emzirir kuruyan toprağını. Masum gözbebeklerinin pırıltısında uyanır her sabah… Bir simitçinin mahmur sesiyle sokaklar gerinir, uyanır derin uykusundan. Kıtlama içilen demli bir çayın huzuru hiçbir şeye değişilmez sabahın kör saatlerinde. Çayla simidin dostluğu sofraların ağır misafiri İskenderi bile kıskandırır. Uludağ doğan güneşe selam durur kristal bakışlarıyla. Zirvedeki bulut göz kırpar asırlık çeşmelerin gümüş işlemeli kurnalarına. Yamaçlara sıkıca tutunan sisler örter tüllerin ardında saklanan emsalsiz güzelliği. Şehrengizler hasedinden dört parçaya bölünür kelimelerin billur fanusunda. Vaktin tenhasında uyur geçmişe dair düşler ve sükûtu öğüten gülüşler… Tepeler çiçeklerle bezenir mor şafakların uykuya daldığı demlerde.